اگزمای دست یا درماتیت دست، یک بیماری التهابی پوستی میباشد که باعث ایجاد بثورات متورم، خارش، تاول، ترک، پوسته پوسته شدن و تغییر رنگ بر روی دستها و انگشتان میشود. اگزمای دست، یک بیماری نسبتا شایع بوده که ممکن است در هر سنی ایجاد گردد. این بیماری، حدود 10 درصد از افراد جهان را تحت تاثیر قرار میدهد. هیچ راهی برای درمان اگزمای دست وجود نداشته و تنها با استفاده از داروها و درمانهای خانگی میتوانید به تسکین آن کمک نمایید. می توانید از خدمات پرستار در منزل استفاده کنید.
علت اگزمای دست
پوست اولین سد دفاعی بدن در برابر انواع عوامل محیطی آسیبزا میباشد. به همین دلیل، واکنش پوست دست در برابر عوامل متعددی مانند آلایندههای شیمیایی یا مواد شوینده میتواند به صورت اگزمای کف دست و اگزمای انگشتان دست ظاهر گردد؛ و در نهایت این بیماری منجر به درد دست چپ و راست میشود. بهطورکلی، علت بیماری اگزما به طور دقیق مشخص نشده است ولی تحقیقات نشان میدهد که عوامل زیر میتواند باعث ایجاد اگزمای دست شوند:
- ژنتیک: یکی از دلایل بروز اگزمای دست، ژنتیک میباشد؛ زیرا این بیماری در افرادی که یکی از اعضای خانوادهی آنها مبتلا است؛ شایعتر میباشد.
- عوامل خارجی: عوامل خارجی مانند آبوهوای سرد و خشک، کمبود رطوبت پوست، تماس با انواع صابونها و مواد شوینده و حتی موادی که در کرمها و فرآوردههای بهداشتی استفاده شدهاند همگی در ایجاد درماتیت دست میتوانند نقش داشته باشند.
- داشتن آلرژی: یکی دیگر از عواملی که میتواند باعث بروز اگزمای دست شود؛ ابتلا به آلرژی میباشد. بهطورکلی، افرادی که دارای آلرژی هستند بیشتر در معرض ابتلا به اگزمای پوستی قرار دارند؛ زیرا بدن آنها نسبت به برخی از انواع محرکها آلرژی داشته و میتواند منجر به ایجاد اگزمای دست شود.
اگزمای دست چگونه است؟
درماتیت دست یا اگزمای مزمن دست، ممکن است با باکتریهایی به نام استافیلوکوک یا استرپتوکوک آلوده شود؛ و باعث التهاب، درد مچ دست، ایجاد لکهها و جوش هایی گردد که به راحتی با انواع آنتیبیوتیکها قابل درمان هستند. همچنین، در موارد نادر اگزمای دست ممکن است با ویروس هرپس سیمپلکس آلوده گردد و باعث ایجاد تبخال شود.
زمانی این اتفاق میافتد که تاولهای دردناک در روی پوست ایجاد شده و فرد دمای بالا و علائمی شبیه به آنفولانزا را تجربه کند. بهتر است بدانید این عفونت با یک داروی ضد ویروسی قابل درمان است.
انواع رایج اگزما در دست
بسته به علت، چند نوع اگزما میتواند دستهای شما را تحت تاثیر قرار دهد. در ادامه به معرفی انواع اگزمای دست میپردازیم:
اگزمای دست تماسی یا تحریک کننده
این نوع اگزمای دست، زمانی ظاهر میشود که پوست شما با استفاده از مواد شیمیایی یا گردوغبار تحریک گردد. حتی ممکن است با زیاد شستن دستها، مشکلاتی در سد دفاعی پوست شما ایجاد شود و به اگزما مبتلا شوید.
اگزمای دست آلرژیک
این نوع اگزمای دست در اثر واکنش آلرژیک به چیزی در اطراف شما ایجاد میشود؛ و از مهمترین علل شایع آن میتوان به نیکل، عطرها، لاستیک و گیاهان خاص اشاره نمود.
اگزمای دیسیدروتیک یا اگزمای پومفولیکس
اگزمای دیسیدروتیک، باعث ایجاد تاولهای آبکی و خارشدار در کف دستها و کنارههای انگشتان میشود. شما این نوع از اگزمای دست، ممکن است به صورت چرخهای ظاهر گردد. از مهمترین علل شایع این بیماری میتوان به فلزات، آلرژی، استرس، گرما و تعریق اشاره کرد.
بهتر است بدانید اگزمای دست، یک عارضهی پوستی دورهای میباشد؛ که گاهی اوقات برای یک مدت کوتاه یا طولانی ناپدید میشود. از مهمترین عوامل تحریک زای اگزمای پوست دست میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- قرار گرفتن در معرض هوای سرد و خشک
- بعضی از انواع پارچهها مانند پارچههای پشمی و یا پارچههای دارای مواد شیمیایی
- انواع ادویهجات تحریک کننده
- مصرف سیگار و دخانیات
- داشتن استرس
- گردوغبار
- انواع مواد شوینده و صابونهای معطر
- استفاده از لوازم آرایشی بی کیفیت
مهمترین علائم اگزمای دست کودکان و بزرگسالان
علائم درماتیت دست یا اگزمای دست شدید به عوامل مختلفی مانند سن، سابقه پزشکی و غیره بستگی دارد که از فردی به فرد دیگر متفاوت است. پرستار در منزل باید در نظر بگیرد که اگزمای دست بیشتر در افرادی ایجاد میگردد که دارای سیستم ایمنی ضعیفتری هستند. این علائم میتواند با عوارض پوستی دیابت یکی باشد. رایجترین علائم ایجاد اگزمای روی دست عبارتاند از:
- ترک خوردنهای عمیق که منجر به خونریزی گردد.
- خارش و خشکی شدید پوست
- التهاب
- تاولهای کوچک
- ایجاد لکههای قرمز یا قهوهای تیره در پوست
- احساس سوزش و تورم
- پوسچول
- ترشحات ناشی از شکستگی در پوست
چه کسانی به درماتیت دست مبتلا میشوند؟
اگزمای دست، در زنان جوان و همچنین افرادی که سابقه درماتیت آتوپیک دارند شایعتر است. اگزمای دست، در افرادی که در معرض انواع مواد شیمیایی قرار دارند و در مشاغلی مانند آرایشگری، فلزکاری، مراقبتهای بهداشتی، نقاشی، مکانیکی و تمیز کاری فعالیت دارند به دلیل تماس با انواع محرکها بیشتر دیده میشود.
اگزمای دست چگونه درمان میشود؟
بهطورکلی، هیچ درمان قطعی برای اگزمای پوستی دست وجود نداشته و شما فقط میتوانید با کنترل آن، این بیماری را به حداقل برسانید. مراحل درمان اگزمای دست به عواملی مانند نوع اگزما، علائم اگزما و دلیل ایجاد آن بستگی دارد. در ادامه به برخی از بهترین روشهای درمان اگزمای دست میپردازیم:
- درمان فیزیکی: یکی از روشها برای درمان و کاهش علائم اگزمای دست، درمانهای فیزیکی مانند نور درمانی (Phototherapy) و الکتروتراپی است.
- استفاده از مرطوب کنندههای پوست دارای وازلین و گلیسیرین: استفاده از انواع مرطوب کنندههای فاقد مواد مضر میتواند باعث کاهش خشکی و خارش پوست شده و تا حد زیادی آن را بهبود دهد.
- انواع آنتیهیستامینها و ایمونودولاتورها: استفاده از آنتیهیستامینها و داروهای ایمونودولاتورها علاوه بر کاهش خارش میتوانند به درمان التهابات پوستی کمک نمایند.
- آنتیبیوتیکهای موضعی: استفاده از آنتیبیوتیکهای موضعی، میتواند به درمان عفونتهای باکتریایی اگزمای دست کمک کنند.
- پمادهای ضد باکتری: یکی دیگر از راههای درمان اگزمای پوست استفاده از پمادهای ضد باکتری است که میتواند عفونتهای ناشی از اگزما را درمان نماید.
درمان خانگی اگزمای دست
علاوه بر استفاده از انواع داروهایی که به آنها اشاره کردیم درمانهای طبیعی و خانگی زیادی وجود دارد که میتواند تا حد زیادی به بهبود این بیماری کمک کند. این موارد عبارتاند از:
- ژل آلوئه ورا: بهتر است بدانید، ژل آلوئه ورا دارای خواص ضد باکتریایی و ضد میکروبی بوده که میتواند به بهبود زخمهای پوستی نیز کمک نماید.
- عسل: با استفاده از عسل، میتوانید به درمان زخمها و همچنین کاهش التهابات و ضایعات اگزما کنید.
- مرطوب نگه داشتن پوست: با مرطوب کردن منظم پوست خود میتوانید از خشک شدن آن جلوگیری کنید و از سد پوستی محافظت نمایید که میتواند به جلوگیری از عفونت کمک کند.
- روغن نارگیل: این روغن که حاوی اسید لوریک است؛ میتواند به مبارزه با باکتریها و ویروسها کمک نماید. همچنین از روغن نارگیل به عنوان مرطوب کننده نیز استفاده میکنند.
- مکملهای روغن ماهی: مصرف اسیدهای چرب امگا 3 از ماهیهای چرب مانند سالمون و ساردین میتواند التهابات پوستی را تا حد زیادی کاهش دهد.
- روغن آفتابگردان: این روغن که دارای خواص ضد التهابی و ترمیم کننده زخم است؛ به عنوان یک مرطوب کننده عمل میکند.
- حمام جو دوسر: جو دوسر که محافظ پوست شناخته میشود؛ در درمان انواع مشکلات پوستی و خارش موثر است.
به نقل از nationaleczema :
اگر فکر میکنید که مادهای در خانه یا محل کار باعث اگزمای دست شما میشود، پزشک میتواند یک «تست پچ» انجام دهد تا ببیند کدام آلرژنها یا محرکها ممکن است مشکل را ایجاد کنند. پزشک شما همچنین می تواند به تشخیص دقیق رفتارها یا اعمالی که ممکن است در ایجاد اگزمای دست شما نقش داشته باشد کمک کند و به شما کمک کند راه هایی برای اصلاح یا اجتناب از آنها پیدا کنید. در برخی موارد، آنتی هیستامین ها، بیولوژیک ها، کورتیکواستروئیدهای موضعی یا سایر داروهای تجویز شده یا بدون نسخه ممکن است لازم باشد. با این حال، قبل از تصمیم گیری در مورد یک برنامه درمانی، با یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی با تجربه در زمینه پوست صحبت کنید.
غذاهایی که باعث ایجاد یا تشدید اگزما میشوند؟
خوردن انواع مواد غذایی که در ادامه معرفی میکنیم، باعث ایجاد حساسیت و اگزمای دست نمیشوند. ولی میتوانند به عنوان یک محرک عمل کرده و اگزمای پوستی را افزایش دهند. انواع این غذاها عبارتاند از:
- انواع فست فودها
- شیر گاو و انواع لبنیات
- گلوتن
- ماهی
- گندم
- خشکبار
- آجیلها شکلات
چگونه میتوانیم از اگزمای دست پیشگیری نماییم؟
برای اینکه بتوانید از ایجاد اگزمای دست و آسیبهای آن جلوگیری کنید توصیه میشود موارد زیر را رعایت نمایید:
- دوری از مواد آلرژیزا و محرک
- استفاده از دستکش هنگام شستن ظرفها
- استفاده از شویندهها و صابونهای بدون عطر
- استفاده از کرمهای مرطوب کننده و وازلین برای نرم کردن دستها
- استفاده از دستگاه رطوبت ساز برای جلوگیری از خشکی و خارش پوست
- استفاده از دستکشهای نخی در فصلهای سرد برای جلوگیری از خشکی دستها
- داشتن یک رژیم غذایی مناسب شامل سبزیجات، ماهی و حبوبات برای جلوگیری از ایجاد التهابات پوستی
- پرهیز از پاککنندههای بدون آب، ضد باکتری، حاوی الکل و حلالها
- استفاده از دستکش یکبار مصرف در صورت سروکار داشتن با انواع مواد غذایی سیبزمینی، پیاز، فلفل، گوشت یا میوههای اسیدی از جمله گوجهفرنگی یا مرکبات
مراحل تشخیص اگزمای دست
برای تشخیص اگزمای دست، پزشک بعد از بررسی سابقهی خانوادگی اگزما و آلرژیها، سوالاتی در مورد مدت زمان وجود آنها، علائم آنها و محرکهایی مانند مواد شیمیایی، تغییرات آب و هوایی و غذاها میپرسد. سپس، پزشک معالج بعد از معاینهی پوست شما، به دنبال علائم و نشانههای اگزمای مچ دست و اگزمای انگشتان دست از جمله تورم، قرمزی، خشکی و خارش گشته و آنها را مورد بررسی قرار میدهد.
در بعضی موارد ممکن است پزشک انواع تست های پوستی مانند تست پچ را به دلیل یافتن آلرژیها انجام دهد. در این روش، آلرژن های مختلف را روی پوست قرار داده و واکنش آنها را نسبت به پوست مشاهده میکنند.
سخن آخر
همانطور که در بالا اشاره کردیم، اگزمای دست نوعی مشکل پوستی رایج است که معمولا با مدیریت و مراقبتهای صحیح و قابل کنترل و درمان میباشد. این بیماری، ممکن است بعد از بهبودی کامل دوباره ظاهر شود؛ بنابراین بهتر است در نظر داشته باشید که در صورت تماس با کدام فرآورده یا انجام کدام فعالیت این عارضه دوباره ظاهر میگردد.
همچنین در صورت تشدید اگزمای دست، میتوانید با پزشکان ما در مرکز پرستار اول تماس حاصل نمایید. این شرکت دارای تیمی متخصص و مجرب بوده و با اعزام پرستار انواع خدمات پرستاری را با بهترین کیفیت به شما عزیزان ارائه میدهد.
سوالات متداول
کمبود چه ویتامینی میتواند باعث ایجاد اگزمای دست شود؟
کمبود ویتامین A که به ترمیم سلولهای پوستی کمک میکند و برای از بین بردن التهابات پوستی ضروری است میتواند باعث ایجاد اگزما در پوست گردد.
آیا اگزمای دست درمان میشود؟
خیر، هیچ درمان قطعی برای اگزمای دست وجود ندارد؛ و فقط میتوان علائم آن را با استفاده از محصولات موضعی و داروهای خوراکی کنترل نمود.
برای اگزمای دست چه پمادی خوبه؟
مناسبترین پماد برای بهبود اگزما، پمادی است که رطوبت رسان بوده و در آنها از مواد مضر مانند عطر و مواد تحریک کننده استفاده نشده باشد.
