تپش قلب شدید در بارداری معمولاً طبیعی است و برای جنین خطرناک نیست، مگر در موارد نادر همراه با علائم جدی مانند درد سینه یا غش که نیاز به درمان فوری دارد. این پدیده اغلب از هفته ۵ شروع میشود، در سهماهه دوم و سوم شایعتر است و پس از زایمان برطرف میگردد. انواع آن شامل ضربان زودرس بطنی، تاکیکاردی سینوسی و آریتمیهای خفیف است. علل اصلی تپش قلب در بارداری را می توان افزایش حجم خون، تغییرات هورمونی، کمآبی، کمخونی، اضطراب، کافئین و حتی غذا خوردن دانست.
تپش قلب بعد از غذا به دلیل هدایت خون به گوارش رخ میدهد؛ هنگام خواب به خاطر موقعیت نامناسب یا استرس شبانه است؛ و با تنگی نفس همراه میشود زیرا رحم به دیافراگم فشار میآورد. هیچ ارتباطی با جنسیت جنین ندارد. برای کنترل آن، غذاهای غنی از پتاسیم (موز)، منیزیم (آجیل) و آهن (اسفناج) بخورید و از کافئین دوری کنید. درمان خانگی شامل تنفس عمیق، هیدراته ماندن و خواب به پهلوی چپ است. در ادامه، هر موضوع را با جزئیات بیشتری بررسی میکنیم.
آیا تپش قلب در بارداری طبیعی است؟
تپش قلب در بارداری اغلب طبیعی و بیخطر است. این مسئله به دلیل افزایش حجم خون تا حدود ۵۰ درصد، تغییرات هورمونی و کار بیشتر قلب برای تأمین اکسیژن جنین رخ میدهد. بسیاری از زنان باردار این احساس را تجربه میکنند، به ویژه در سهماهه سوم، زمانی که بدن برای حمایت از رشد جنین تلاش بیشتری میکند. برای مثال، قلب مادر ممکن است در دقیقه ۱۰ تا ۲۰ ضربه بیشتر بزند تا خون کافی به جنین برسد.
این تغییرات معمولاً پس از زایمان به حالت عادی برمیگردند، اما اگر همراه با علائم شدید مانند درد قفسه سینه یا سرگیجه باشد، باید به پزشک مراجعه کرد تا از نبود مشکلات زمینهای اطمینان حاصل شود. مادران میتوانند با نظارت بر ضربان قلب خود و ثبت علائم، بهتر با پزشک همکاری کنند. ان نظارت با حضور پرستار زن باردار با اطمینان بیشتری پی گیری خواهد شد. چرا که در مواردی مانند گذراندن دوران حاملگی و نگهداری از کودک حضور پرستار دوران بارداری و پرستاری کودک بسیار مثبت خواهد بود.
چرا تپش قلب در بارداری اتفاق می افتد و چه درمانی دارد؟
تپش قلب در بارداری معمولاً به دلیل افزایش حجم خون، تغییرات هورمونی مانند افزایش پروژسترون که رگهای خونی را گشاد میکند، اضطراب ناشی از تغییرات بدنی، کمآبی بدن که تعادل الکترولیتها را برهم میزند، مصرف کافئین یا حتی کمخونی و سردرد بارداری رخ میدهد. علل جدیتر میتواند شامل مشکلات تیروئید مانند پرکاری تیروئید که متابولیسم را افزایش میدهد، فشار خون بالا یا بیماریهای قلبی زمینهای باشد که در بارداری تشدید میشوند.
درمان اغلب نیاز ندارد و با تغییرات سبک زندگی مانند هیدراته ماندن با نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز، اجتناب از محرکها مانند قهوه و چای پررنگ، و رژیم غذایی متعادل کنترل میشود. در موارد شدید، پزشک ممکن است داروهای ایمن برای بارداری مانند بتابلوکرها تجویز کند یا آزمایشهایی مانند الکتروکاردیوگرام (ECG) برای بررسی ریتم قلب انجام دهد. علاوه بر این، تمرینات سبک مانند پیادهروی روزانه میتواند به تنظیم ضربان قلب کمک کند و استرس را کاهش دهد.
در سایت tgh میخوانیم:
چه چیزی باعث ضربان قلب غیرطبیعی در دوران بارداری میشود؟ در دوران بارداری، عوامل زیادی میتوانند بر ضربان قلب یک زن تأثیر بگذارند و باعث تپش، لرزش، سرعت یا “ضربان نامنظم” آن شوند. این عوامل شامل تغییرات فیزیولوژیکی مانند نوسانات هورمونی و افزایش حجم خون است. از آنجایی که قلب برای پمپاژ خون به جفت سختتر کار میکند، ممکن است با کاهش فشار خون و پمپاژ سریعتر، این کمبود را جبران کند.
یک بیماری قلبی از قبل موجود ممکن است به دلیل استرس بارداری بدتر شود، در حالی که بیماریهای قلبی مرتبط با بارداری مانند فشار خون بارداری و پره اکلامپسی نیز میتوانند بر عملکرد قلب تأثیر بگذارند. در نهایت، مثل همیشه، استرس عاطفی، مصرف کافئین و برخی داروها میتوانند در ریتمهای غیرطبیعی قلب نقش داشته باشند.
انواع تپش قلب در بارداری
انواع تپش قلب در بارداری میتواند متنوع باشد و درک آنها به مادران کمک میکند تا علائم خود را بهتر ارزیابی کنند. برای مثال، ضربانهای زودرس بطنی (PVCs) که احساس پرش یا توقف لحظهای قلب ایجاد میکنند، تاکیکاردی سینوسی که افزایش طبیعی ضربان قلب به دلیل نیاز بیشتر به اکسیژن است، آریتمیهای فوق بطنی که ضربان سریع از قسمت بالای قلب ناشی میشود و در موارد نادر، فیبریلاسیون دهلیزی که ریتم نامنظم ایجاد میکند. بیشتر انواع آن بیخطر هستند، اما اگر با بیماری قلبی همراه باشد، نیاز به بررسی دارد. مادران میتوانند با اندازهگیری ضربان قلب در حالت استراحت (معمولاً ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه) و مقایسه آن با حالت تپش، نوع آن را حدس بزنند، اما تشخیص دقیق همیشه توسط پزشک انجام میشود.
تپش قلب در بارداری از چه زمانی شروع میشود؟
با آغاز علائم بارداری، این علائم میتواند از هفته ۵ بارداری شروع شود، اما شایعتر در سهماهه دوم و سوم است، زمانی که حجم خون به حداکثر میرسد و رحم بزرگتر شده و بر قلب فشار میآورد. در برخی زنان، از اوایل بارداری ظاهر میشود و با پیشرفت بارداری شدت میگیرد، اما پس از زایمان معمولاً ظرف چند هفته برطرف میگردد. عوامل فردی مانند سن مادر، وزن، و سابقه پزشکی میتوانند زمان شروع را تحت تأثیر قرار دهند؛ برای مثال، مادران با سابقه اضطراب ممکن است زودتر این علائم را تجربه کنند.
تپش قلب در اوایل بارداری
تپش قلب میتواند از هفتههای اولیه بارداری شروع شود، اغلب به دلیل تغییرات هورمونی سریع و افزایش جریان خون برای حمایت از جنین در حال رشد. در این دوره، بدن مادر شروع به تنظیم خود با شرایط جدید میکند، که میتواند منجر به احساس ضربان سریعتر شود، به ویژه هنگام فعالیتهای روزمره مانند بالا رفتن از پلهها. این مسئله در اوایل بارداری شایع است و معمولاً نگرانکننده نیست، اما اگر مداوم باشد یا با حالت تهوع شدید همراه شود، با پزشک مشورت کنید تا از نبود کمخونی یا مشکلات هورمونی اطمینان حاصل شود. مادران میتوانند با استراحت کافی و اجتناب از استرس، این علائم را مدیریت کنند.
علت تپش قلب بعد از خوردن غذا در بارداری
پس از خوردن غذا، خون بیشتری به دستگاه گوارش هدایت میشود که میتواند باعث افزایش موقت فشار خون و ضربان قلب شود، به ویژه اگر غذا سنگین یا پرحجم باشد. غذاهای پرچرب، شیرین یا حاوی کافئین این مسئله را تشدید میکنند، زیرا هضم آنها انرژی بیشتری نیاز دارد و بدن را تحت فشار قرار میدهد. اجتناب از وعدههای بزرگ و خوردن وعدههای کوچکتر و مکرر میتواند کمک کند، همچنین انتخاب غذاهای سبک مانند سالاد یا میوهها به جای غذاهای سرخشده. این پدیده معمولاً گذرا است و با گذشت زمان پس از غذا کاهش مییابد، اما اگر تکرار شود، ممکن است نشانهای از مشکلات گوارشی مانند ریفلاکس باشد که در بارداری شایع است.
تنگی نفس و تپش قلب در بارداری
این دو علامت اغلب با هم رخ میدهند و طبیعی هستند، به دلیل فشار رحم بر دیافراگم که تنفس را سختتر میکند و افزایش نیاز به اکسیژن که قلب را مجبور به کار بیشتر مینماید. با پیشرفت بارداری، این علائم افزایش مییابند، زیرا جنین بزرگتر شده و فضای بیشتری اشغال میکند. اگر شدید باشند، ممکن است نشانه کمخونی که اکسیژنرسانی را مختل میکند یا مشکلات قلبی باشد و نیاز به بررسی دارد. مادران میتوانند با نشستن صاف، تمرینات تنفسی عمیق و اجتناب از فعالیتهای سنگین، این علائم را تسکین دهند.
تپش قلب هنگام خواب در بارداری
تپش قلب هنگام خواب میتواند به دلیل اضطراب، موقعیت خواب نامناسب مانند خوابیدن به پشت که جریان خون را مختل میکند، یا تغییرات هورمونی که ریتم خواب را برهم میزند، باشد. در شب، بدن در حالت استراحت است اما هورمونها همچنان فعال هستند و میتوانند ضربان را افزایش دهند. خوابیدن به پهلوی چپ که جریان خون به جنین را بهبود میبخشد، اجتناب از کافئین قبل از خواب و تمرینات تنفسی مانند تنفس ۴-۷-۸ (۴ ثانیه دم، ۷ ثانیه نگه داشتن، ۸ ثانیه بازدم) میتواند کمک کند. اگر این مسئله خواب را مختل کند، مشورت با پزشک برای بررسی اختلالات خواب ضروری است.
تپش قلب در بارداری و جنسیت جنین به هم ربط دارند؟
خیر، هیچ ارتباط علمی بین تپش قلب مادر و جنسیت جنین وجود ندارد. این ایده یک افسانه قدیمی است که بر اساس باورهای سنتی شکل گرفته، اما مطالعات نشان میدهد که ضربان قلب جنین یا مادر با جنسیت مرتبط نیست و عوامل دیگری مانند سن بارداری یا فعالیت جنین تأثیرگذار هستند. مادران نباید بر اساس این علائم جنسیت را حدس بزنند و بهتر است از روشهای علمی مانند سونوگرافی استفاده کنند.
برای تپش قلب در بارداری چی بخوریم؟
برای کنترل تپش قلب، تغذیه دوران بارداری متعادل شامل میوهها مانند موز و پرتقال برای تأمین پتاسیم که تعادل الکترولیتها را حفظ میکند، سبزیجات برگدار مانند اسفناج برای آهن و جلوگیری از کمخونی، غلات کامل مانند جو دوسر برای فیبر و انرژی پایدار، پروتئینهای کمچرب مانند ماهی سالمون و مرغ برای حمایت از قلب، و چربیهای سالم مانند روغن زیتون و آجیل برای کاهش التهاب توصیه میشود. اجتناب از غذاهای پرچرب، شیرین، نمکی و کافئیندار ضروری است، زیرا اینها میتوانند ضربان را افزایش دهند. مصرف کافی آب و الکترولیتها نیز کمککننده است. در جدول زیر، برخی غذاهای مفید و فواید آنها آورده شده است:
| غذا | فایده | مثال مصرف روزانه |
|---|---|---|
| موز | تأمین پتاسیم برای تنظیم ضربان قلب | ۱-۲ عدد |
| اسفناج | منبع آهن برای جلوگیری از کمخونی | یک فنجان خام یا پخته |
| جو دوسر | فیبر برای انرژی پایدار و کاهش استرس | یک کاسه صبحانه |
| ماهی سالمون | امگا-۳ برای سلامت قلب | ۲ بار در هفته |
| آجیل (بادام) | منیزیم برای آرامش عضلات قلب | یک مشت |
درمان خانگی تپش قلب در بارداری
درمانهای خانگی شامل تکنیکهای آرامسازی مانند مدیتیشن روزانه برای کاهش اضطراب، ورزش بارداری سبک، یوگای بارداری که حرکات ملایم دارد، مانورهای واگال مانند تنفس عمیق یا فشار دادن گردن برای تحریک عصب واگ، نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از کمآبی، تعادل الکترولیتها با غذاهای غنی از پتاسیم و منیزیم، و اجتناب از محرکها مانند کافئین است. خواب کافی حداقل ۷-۸ ساعت در شب و فعالیت سبک مانند شنا نیز مفید است، اما اگر علائم ادامهدار باشد، به پزشک مراجعه کنید تا از ایمن بودن درمانها اطمینان حاصل شود.
آیا تپش قلب در بارداری خطرناک است؟
معمولاً خیر، اما اگر ناشی از مشکلات جدی مانند آریتمی یا فشار خون بالا باشد، میتواند خطرناک باشد و نیاز به نظارت پزشکی دارد. بیشتر موارد پس از زایمان برطرف میشوند، اما مادران باید علائم را جدی بگیرند تا از عوارض جلوگیری کنند.
تپش قلب در بارداری برای جنین خطرناک است؟
در بیشتر موارد، تپش قلب مادر برای جنین بیخطر است، زیرا قلب جنین مستقل عمل میکند و از طریق جفت تغذیه میشود. اما اگر تپش ناشی از مشکل جدی مادر مانند کمبود اکسیژن باشد، ممکن است جریان خون به جنین را تحت تأثیر قرار دهد، بنابراین بررسی لازم است تا سلامت هر دو حفظ شود.
تپش قلب در بارداری در چه شرایطی نیاز به درمان دارد؟
اگر تپش قلب همراه با درد سینه که میتواند نشانه حمله قلبی باشد، تنگی نفس شدید که اکسیژنرسانی را مختل کند، غش یا سرگیجه که تعادل را برهم میزند، یا ضربان نامنظم مداوم باشد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. در این موارد، ممکن است نیاز به درمان پزشکی مانند دارو یا نظارت با دستگاه هولتر باشد تا ریتم قلب بررسی شود.
در نهایت، همیشه با پزشک خود مشورت کنید تا اطمینان حاصل شود که علائم طبیعی هستند. بارداری دورهای حساس است و مراقبت منظم ضروری است.
پرسش های پرتکرار
